Սոցիալական այլասերված համակեցություն կամ Տիրոջդ մերը. Աղվան Ասոյան

Խոստովանենք, թե ոչ, մենք սիրում ենք մոդա ու նետվում ենք դրա գիրկը, անկախ նրանից՝ դա մեզ հարմար է, թե՝ոչ: 80-ականներին, օրինակ, մոդա էր քաղքենիությունը, որի գլխավոր ապացույցը՝ ռուս գրականությունը՝ ռուսերենով կարդացած լինելն էր: Ու մենք ունեցանք մի սերունդ, նույնիսկ երկու, որոնք գոնե գիտեին այդ հսկա գրականությունը: Ունեցանք իսկապես կիրթ ու գրագետ սերունդ, կրթված չէ, կիրթ: Քաղքենիությունն ինչքան էլ բացասական երևույթ լինի, նման քաղքենիությանը, գոնե ես կողմ եմ:

 90-ականներին միայն մեկ նպատակ կար՝ ողջ մնալ, ամեն գնով: Երևի մոդա էլ կար՝ կռիվ գնալը: Ոմանք լսում էին, որ պատերազմը հերոսանալու տեղն ու ձեւն է ու գնում էին: Այդ ժամանակ մեր մեջ արթնացել էր երեւալու, հերոսանալու՝ վաղուց քնած գենետիկ կոդը: 2000-ականների առաջին 5 տարին տրանսֆորմացիայի ու ադապտացման շրջան էր, ու չկար որևէ կարմիր գիծ, որով կարելի էր բնորոշել հասարակությանը: Ես չեմ հիշում, ներող եղեք. ջահել եմ:

Հետո սկսվեց իրավունքների պաշտպանության փուլը, տեղի, անտեղի, արդարացի, թե մառազմատիկ, ոչ ոք արդեն ուշադրություն չէր դարձնում: Պայքարն այնքան ձեւախեղվեց, որ հասարակությունը մոռացավ սեփական պատասխանատվության չափաբաժնի մասին:

Սրան զուգահեռ աճեց մի տարօրինակ մոդա՝ գիշերը քաղմասում լուսացնել: Եսդ խառնելով՝ մեծ մենքի հետ եւ հանուն եսիդ, անշուշտ: Մենքն ո՞ւմ շունն է: Հատկապես երիտասարդները՝ Սեւակի կամ Գեւարայի շապիկներով, սկսեցին նաեւ շատ կարդալ: Եկավ ժամանակակից գրականության ջատագով, հաճախ հնին մերժող մի սերունդ: Գոնե նրանց ֆեյսբուքյան գրառումներից դա երեւում էր: Բայց երևի չէին կարդում այն, ինչը պետք էր: Այս ընթացքում երևան եկան բազմաթիվ տաղանդավոր գրողներ, չնայած նրանցից քչերի բախտը բերեց: Երեւի ինչպես միշտ: Փոխարենը առավել հայտնի դարձան, օրինակ՝ «Կոխի ինձ, Սմբո՛» վերտառությամբ մտքի գոհարները: Կրեատիվ ու տարբերվող լինելու վիրուսն այնքան արագ տարածվեց, որ իսկապես կրեատիվի, տգետի ու այլասերվածի սահմանները սկսեցին կամաց-կամաց ջնջվել: Ու սա չէր կարող անհետևանք մնալ, իրավունք չուներ: Ու 2018-ից սկսված սկսվեց նոր մոդա՝ քֆուրը, կանացի քֆուրը: Սրա ցրցամը տվել էին դեռ 10 տարի առաջ, ՀՀՇ-ական կանայք, չէ, կներեք, կնանիք: Ցրցամը տվեցին ու քաշվեցին ղրաղ: Ու 2018-ից մինչև օրս էս անտեր «Քաղաքի վրա քֆուր ա կանգնած: Էս քաղաքի վրա քֆուր ա դրած» (Վահրամ Սահակյան՝ «Mea Culpa»): Ես սեքսիստ չեմ, քավ լիցի, բայց հայհոյող կնոջից զզվելի բան չկա: Երբ տղամարդիկ են հայհոյում, կա մի կարմիր գիծ, ենթագիտակցական մակարդակով նստած մի սահման, որը տղամարդիկ երբեք չեն անցնում: Կանայք այդ սահմանը չունեն, չափի՝ միայն տղամարդկանց հատուկ զգացումը նրանց մոտ բացակայում է: Դա խորթ է նրանց: Ու երբ կանայք սկսում են հայհոյել, սոդոմական այլասերվածությունը մանկական խաղ է թվում: Մի անգամ նման մեկնաբանության հանդիպեցի, որ արտասահմանում բոլորն են հայհոյում, ռուսների մասին էլ չասած:

Բայց Ձեր պաշտած հայու գենի մասին պետք է հիշել հենց նման դեպքերում, այլ ոչ թե սեփական տգիտության դեմոնստրացիայի ժամանակ: Իմ ռուսաֆոբ, բայց ռուսներից օրինակ վերցնող հասարակություն: Ռուսերենում հայհոյանքը վաղուց արդեն դարձել է քաղաքային մշակույթ, յուրատեսակ, նույնիսկ եթերային սլենգ: Հայերեն լեզվամտածողության մեջ դա չկա: Հայերեն հայհոյանքները, ձեր դեպքում՝ քֆուրները, օժտված են յուրահատուկ մոգական ուժով: Դրանք նախատեսված են միայն վիրավորելու համար: Որևէ այլ ֆունկցիա հայերեն հայհոյանքը չունի մինչև օրս:

Ու ապրում ենք մենք հայհոյախառը հասարակությունում, որտեղ սիրում են հայհոյելով, ատում են հայհոյելով, պայմանավորվում են հայհոյելով, մեռնում են նորից հայհոյելով: Ու երբ Ձեր երեխան առաջին անգամ կփորձի խոսել՝ չզարմանաք:

Երեխան մորն է քաշել: